Mùa mưa đến, chuyện làm nhiều người ngán nhất có lẽ là đôi giày đang mang bị ướt sũng. Có khi tuần mới chỉ vừa bắt đầu, bạn phải đi học, đi làm chưa bao lâu mà đôi giày đã ướt sũng vì mưa. Điều đáng ngại hơn là khi không có thời gian xử lý ngay mà để giày ướt trong thời gian dài, độ ẩm có thể gây mùi, ảnh hưởng đến form giày và khiến một số chất liệu trở nên khó chăm hơn.
Bài hướng dẫn của heart98 phù hợp khi giày mới bị ướt do đi mưa, chưa xuất hiện mốc hay mùi khó chịu. Chúng ta sẽ đi lần lượt từ bước kiểm tra tình trạng, giảm nước và hong khô, đến cách kiểm tra lại trước khi mang hoặc cất giày.
Kiểm tra tình trạng giày bị ướt mưa
Trước khi thấm nước hoặc hong khô, hãy xác định đôi giày chỉ dính nước mưa hay đã tiếp xúc với nước bẩn, nước ngập. Các bước trong bài này phù hợp với trường hợp giày mới dính nước mưa thông thường.
- Nếu giày lội nước ngập, dính nhiều bùn đất, nước có mùi hoặc nguồn nước không sạch: không nên chỉ hong khô rồi mang lại. Giày cần được làm sạch sớm; trong lúc chưa kịp xử lý, có thể thấm bớt nước và để giày ở nơi thoáng, không bỏ vào túi kín.
- Xác định chất liệu giày: nếu còn nhãn chăm sóc, hãy kiểm tra giày thuộc nhóm vải, lưới, da trơn, da lộn, nubuck hay vật liệu phối.
- Kiểm tra độ ướt: phân biệt giày chỉ ẩm ở bề mặt với giày đã thấm vào phần lót và lớp đệm bên trong.
- Kiểm tra tình trạng có sẵn: lưu ý các dấu hiệu như bong keo, dây màu hoặc bề mặt đã xuống cấp từ trước để thận trọng hơn khi xử lý.
Chuẩn bị vài dụng cụ đơn giản trước khi bắt đầu: khăn sạch để thấm nước, khăn giấy để độn bên trong giày, một nơi thông thoáng để hong và quạt nếu có sẵn.
Với giày có dây và lót tháo rời được theo thiết kế, có thể tháo ra để xử lý riêng, giúp phần thân giày thoáng hơn. Nếu lót được dán cố định, không nên cố giật ra vì có thể làm bong lớp dán; trường hợp này chỉ cần hong khô cả đôi mà không tháo lót.
Trình tự thấm nước và làm khô giày sau mưa
Sau khi đã xác định tình trạng và chuẩn bị dụng cụ, có thể thực hiện theo trình tự sau.
- Thấm nước bằng khăn sạch. Thấm nhẹ nhàng cả bên ngoài và những vị trí bên trong có thể tiếp cận được để giảm lượng nước còn đọng lại. Không vắt, xoắn hay chà mạnh vì có thể làm biến dạng form giày hoặc ảnh hưởng đến bề mặt.
- Độn khăn giấy. Đặt khăn giấy vừa đủ vào bên trong giày để giữ hình dáng và hỗ trợ hút bớt ẩm, không nhét quá chặt vì có thể làm giày biến dạng hoặc cản luồng khí lưu thông. Kiểm tra và thay giấy mới khi giấy đã ẩm, số lần thay tùy vào mức độ ướt thực tế của từng đôi.
- Hong khô nơi thông thoáng. Đặt giày và các phụ kiện đã tháo rời ở nơi có luồng khí lưu thông, tránh ánh nắng gắt hoặc nguồn nhiệt trực tiếp. Có thể dùng quạt ở nhiệt độ phòng để hỗ trợ, đặt quạt ở vị trí khô ráo và an toàn điện, tránh để nước nhỏ vào thiết bị. Khi mặt ngoài đã ráo, nên kiểm tra lại phần bên trong; nếu vẫn còn ẩm, tiếp tục hong thêm thay vì chuyển sang dùng sản phẩm khử mùi để thay cho việc làm khô.
Những điều chỉnh cần lưu ý theo từng chất liệu giày
Trình tự thấm nước và hong khô ở trên áp dụng chung, nhưng một số chất liệu cần lưu ý thêm để tránh ảnh hưởng không cần thiết.
- Giày vải, giày lưới: lớp đệm và lót bên trong thường giữ ẩm lâu hơn phần thân giày, nên kiểm tra kỹ khu vực này trước khi cất. Đây vẫn là bước hong khô thông thường, không mặc định phải giặt bằng máy.
- Giày da trơn: ưu tiên theo nhãn chăm sóc của sản phẩm và thấm nước nhẹ tay là chính. Chưa nên tự bôi xi, dầu hoặc sản phẩm dưỡng khi chưa rõ loại sản phẩm phù hợp và thời điểm sử dụng, vì có thể ảnh hưởng đến bề mặt nếu dùng sai lúc.
- Da lộn, nubuck hoặc vật liệu phối, chưa rõ chất liệu: tránh chà lên bề mặt khi còn ướt và tránh tự thử các loại hóa chất tẩy rửa. Nếu không chắc cách xử lý phù hợp, nên tham khảo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc người có chuyên môn.
Giày trắng hoặc giày cầu lông bị ướt mưa vẫn được xử lý theo nhóm vật liệu và cấu tạo như trên, không phải theo màu sắc hay tên môn thể thao.
Nếu sau khi khô, giày da vẫn cần làm sạch kỹ hơn, có thể tham khảo thêm hướng dẫn vệ sinh giày da tại nhà để chọn cách xử lý phù hợp với từng loại da.
Mẹo làm khô nhanh và những lỗi thường gặp cần tránh
Nhiều mẹo làm khô nhanh được chia sẻ phổ biến, nhưng không phải cách nào cũng phù hợp để áp dụng ngay tại nhà.
Nhiệt trực tiếp như máy sấy tóc hoặc để giày gần thiết bị tỏa nhiệt không nên dùng làm phương án mặc định, vì nhiệt độ cao có thể ảnh hưởng đến keo dán và làm biến dạng vật liệu. Khi chưa có hướng dẫn cụ thể phù hợp với từng loại giày, nên ưu tiên cách hong tự nhiên đã nêu ở phần trên.
Muối, gạo, phấn rôm hay vôi cũng thường được nhắc đến như mẹo hút ẩm tại nhà, nhưng khả năng tương thích với từng chất liệu giày và nguy cơ để lại cặn bám chưa được xác minh đầy đủ, nên hướng dẫn này không đưa các nguyên liệu đó vào quy trình xử lý.
Giấy báo có chữ in cũng không phải lựa chọn nên ưu tiên vì mực in có thể dây sang bề mặt giày. Khi độn giấy, chỉ nên đặt vừa đủ, không nhét quá chặt hoặc bọc kín giày vì cách này có thể giữ ẩm lâu hơn thay vì giúp khô nhanh.
Nếu cần giày để mang gấp, cách phù hợp hơn là đổi sang đôi giày khác đã khô, thay vì tìm một mẹo hong cấp tốc chưa được kiểm chứng.
Khi nào có thể mang lại, cất giữ hoặc cần dừng tự xử lý
Sau khi hong khô, nên kiểm tra kỹ trước khi quyết định mang lại hoặc cất giày. Kiểm tra không chỉ ở bề mặt ngoài mà cả phần mũi giày, mặt dưới lót nếu tháo được và lớp đệm bên trong. Đây là cách kiểm tra bằng cảm quan, không phải phép đo xác nhận độ ẩm tuyệt đối, nên nếu vẫn cảm thấy ẩm, nên tiếp tục hong thêm thay vì mang lại ngay.
- Chỉ lắp lại dây, lót đã tháo và cất giày khi các phần đã khô hoàn toàn.
- Không cho giày còn ẩm vào túi kín hoặc tủ giày đóng kín, vì môi trường kín có thể khiến độ ẩm khó thoát ra ngoài. Nên để giày ở nơi thoáng thêm một khoảng thời gian trước khi cất hẳn.
Một số dấu hiệu cho thấy nên dừng tự xử lý và tìm hướng dẫn phù hợp thay vì tiếp tục các bước trên:
- Bề mặt xuất hiện loang màu hoặc dây màu bất thường.
- Bề mặt trở nên cứng hoặc thay đổi kết cấu bất thường.
- Có dấu hiệu keo bị tách hoặc hở.
- Nghi ngờ xuất hiện mốc.
- Giày tiếp xúc với nguồn nước có dấu hiệu ô nhiễm.
Nếu giày vẫn còn mùi hôi dai dẳng sau khi đã hong khô đúng cách, hoặc đã xuất hiện mốc, đây là hai tình huống cần hướng xử lý riêng phù hợp với từng nguyên nhân và không thuộc phạm vi làm khô của bài viết này.
Trong những trường hợp trên, không nên tiếp tục các thử nghiệm tự xử lý tại nhà. Có thể tham khảo thông tin dịch vụ vệ sinh giày tại Thủ Đức của heart98 để được kiểm tra tình trạng thực tế và trao đổi về hướng xử lý phù hợp.
Câu hỏi thường gặp về giày bị ướt mưa
Lót giày dán cố định có cần bóc ra không?
Không nên cố bóc lót đã dán cố định vì có thể làm bong lớp dán. Nếu không chắc phần lót có tháo rời được theo thiết kế hay không, nên tham khảo hướng dẫn của hãng sản xuất giày.
Không có quạt có xử lý được không?
Có thể xử lý được nếu chọn nơi thông thoáng, có luồng khí tự nhiên lưu thông và theo dõi độ ẩm bên trong thường xuyên hơn. Quạt chỉ hỗ trợ thêm chứ không phải điều kiện bắt buộc, nhưng thời gian khô có thể khác nhau tùy điều kiện thực tế.
Có nên để giày ướt trong túi qua đêm rồi mới xử lý?
Không nên giữ giày còn ướt trong túi kín hoặc không gian kín trong thời gian dài, vì môi trường này có thể khiến độ ẩm khó thoát ra. Nên bắt đầu thấm nước và hong khô càng sớm càng tốt sau khi giày bị ướt.
Mặt ngoài khô nhưng tất vẫn ẩm khi mang thử có nên dùng tiếp?
Nên dừng mang và kiểm tra lại phần bên trong, đặc biệt là lót và lớp đệm, vì mặt ngoài ráo chưa chắc bên trong đã khô hoàn toàn. Nếu vẫn còn ẩm, nên tiếp tục hong thêm trước khi sử dụng lại.
Nhãn ghi chống nước thì có thể bỏ qua kiểm tra bên trong sau mưa không?
Không nên bỏ qua bước kiểm tra bên trong chỉ vì nhãn ghi chống nước, vì khả năng chống nước thường có giới hạn theo thiết kế và thời gian tiếp xúc với nước. Vẫn nên kiểm tra thực tế bên trong giày sau khi đi mưa để chắc chắn không còn ẩm.
